اگر به دنبال مطلب خاصی می گردید آن را در سایت جستجو کنید...

آشنایی با شهر قصر شیرین از توابع استان کرمانشاه


قصر شیرین (به کُردی قەسر شیرین Qesir-Şîrîn) یکی از شهرهای استان کرمانشاه در غرب ایران است. این شهر مرکز بخش مرکزی شهرستان قصر شیرین در غرب استان کرمانشاه است و در نزدیکی مرز ایران و عراق قرار گرفته‌است. قصر شیرین به دلیل نخل‌های بلند و همچنین محصولات متنوع کشاورزی مورد توجه بوده‌است. این شهر از دیرباز مکانی برای هم زیستی اقوام مختلف کرد، و مذاهب مختلف ازقبیل (یارسان، شیعه، سنی، یهودی، مسیحی و بهائی) بوده‌است. لازم به ذکر است در اطراف قصر شیرین منابع نفت نیز وجود دارد.

PIC 0398 آشنایی با شهر قصر شیرین از توابع استان کرمانشاه

استان کرمانشاه
شهرستان قصر شیرین
بخش مرکزی
سال شهرشدن [ ]
مردم
جمعیت ٬ نفر[ ]
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا متر[ ]
اطلاعات شهری
ره‌آورد خرما و مرکبات
پیش‌شماره تلفنی

وجه تسمیه

علت نامگذاری این ناحیه به قصر شیرین، احداث کاخی برای شیرین، همسر مسیحی خسرو پرویز در این محل بوده‌است.[ ]

در مورد سوابق تاریخی و وجه تسمیه قصرشیرین مطالب فراوانی گفته شده، از جمله آنکه قصرشیرین را که اسم آن دستجرد، دستگرد بوده که یونانیها آنرا آرت میتا گفته اند ” آرت” در زبان لاتینی به معنی معماری است. در این هر دو نام یگانگی الفاظ میتان و ماد مشهود است و دستگرد یکی از قصور سلطنتی خسرو پرویز بوده است. جغرافی دانان معتقدند که در دوره هخامنشی نیز این محل دارای بخش های آبادانی بوده که بنام های کاله یا اکرای پل “سرپل ذهاب ” و کادینا ” کرند” و باغشتانا و سرخک نوشیروان و قره غان خوانده میشدند.

لسترنج آورده است که: شش فرسخ بعد از خانقین در نصف راه حلوان که اولین شهر استان جبلان است قصرشیرین واقع شده است. شیرین معشوقه خسرو پرویز است. و قصرشیرین قریه ای است یزرگ که بارو و خرابه قصر ساسانی در آنجا پدیدار است. ابن رشد در قرن سوم در باره آن می گوید: ایوانی بزرگ و با شکوه از گچ و آجر دارد. به گرد ایوان حجره هایی ساخته اند و حجره ها به یکدیگر راه دارند و در حجره ها به آن ایوان باز میشود. جلو ایوان صفحه ای است از سنگ مرمر، داستان فرهاد دلداده شیرین و پهلباد نوازنده و شبدیز اسب معروف خسروپرویز در بسیاری نقاط آن حول و حوش به صورت افسانه ای در آمده است. بر قصرشیرین جبال بزرگی مشرف است که در سر حد ایران واقع است.

این شهر در طول تاریخ فراز و نشیب های زیادی را پشت سر گذاشته است ولی بعلت موقعیت خاص خود دوباره از نو ساخته شده است بطوریکه پس از حمله اعراب به ایران قصرهای خسروپرویز بکلی ویران گشت و تا سال قمری قصرشیرین قصبه کوچکی بیش نبوده و جمعیتی در حدود نفر داشت. قصرشیرین در جنگ بین المللی اول مرز سربازان دولتی آلمان و عثمانی از یک طرف و روسیه و انگلستان از طرف دیگر بود. ویرانه قصور وسیعی که بنام شیرین محبوبه خسروپرویز ساسانی موسوم و در جوار شهر چدید کنونی واقع گردیده است از عهد باستان تا حال مشرف بر شاهراه بزرگی است که اراضی مرتفع ایران را به دشت بین النهرین متصل می کند. قصرشیرین در دوران قاجاریه محل زمستانی حکام گوران و سنجابی بود که خالصه جات را از دولت اجاره می کردند.[ ]

پیشینه

قصر شیرین پیش از اسلام

قصر شیرین از شهرهای قدیمی و تاریخی استان کرمانشاه است و بنای آن را در آثار تاریخی و ادبی به خسرو پرویز نسبت می‌دهند وی در زمان پادشاهیش باغی وسیع با قصرهایی دلپذیر که متناسب با آب و هوای زمستان این ناحیه بود در این شهر بنا نهاد. پس از حمله عرب ها به امپراتوری ساسانیان، قصرهای خسرو پرویز به کلی ویران گشت. تا سال . ق(برابر با میلادی)، قصرشیرین قصبه کوچکی بیش نبود.[ ]

قصرشیرین پس از اسلام

ابودلف مسعر بن المهلهل الخزرجی در آغاز سده چهارم هجری قصرشیرین را به صورت شهری «دارای ساختمان های بلند و عظیم» که «دید انسان از تعیین ارتفاع آن عاجز، و فکر از پی بردن به آن قاصر است» توصیف کرده است.[ ] اما یعقوبی در سال قمری از ویرانه های قصر یاد می کند و ابن اثیر از تخریب بیشتر آن در طی زلزله ای در سال قمری خبر می دهد.[ ] حمدالله مستوفی در قرن هشتم هجری و در سال قمری ( میلادی) قصرشیرین را دارای هوایی بد و دارای بادهای سموم عنوان می کند و کاخ شیرین را «اندکی معمور» می نامد.[ ]

قصر شیرین در دوران معاصر

با آغاز جنگ ایران و عراق در سال قصر شیرین نخستین شهر از ایران بود که توسط ارتش بعث عراق تسخیر شد. ارتش عراق با ورود به شهر به تخریب شهر پرداخت، چنانکه تمامی ساختمان‌های شهر در مدت کوتاهی ویران گشت و تنها یک ساختمان باقی‌ماند که به عنوان مقر نیروهای بعثی مورد استفاده قرار می‌گرفت. آثار تاریخی شهر نیز همگی مورد تخریب قرار گرفتند. اگرچه قصر شیرین در روز از نیروهای عراقی بازپس گرفته شد، اما بازسازی آن تا پایان جنگ انجام نشد. پس از پایان جنگ در سال اهالی شهر مجدداً به بازسازی شهر پرداختند و شهر را از نو بنا کردند. همچنین تعدادی از مردمان قصرشیرین در شهرستان ایوانغرب ساکن می‌باشند.

جغرافیا

موقعیت جغرافیایی

شهر قصرشیرین در کیلومتری غرب شهر کرمانشاه واقع شده‌است. این شهر بین طول جغرافیایی درجه و دقیقه شرقی و عرض درجه و دقیقه شمالی قرار دارد که ارتفاع آن از سطح دریا متر می‌باشد.[ ]

آب و هوا

منطقه جنوب قصرشیرین آب و هوای بیابانی گرم و خفیف، مرکز آن آب و هوای خشک و نیمه معتدل و شمال و شرق آن آب و هوای نیمه خشک سرد دارد. قسمت های مرتفع نیز دارای آب و هوای نیمه مرطوب سرد هستند. میانگین سردترین ماه سال بین / تا درجه سانتیگراد و میزان بارندگی بین تا میلیمتر در نوسان است.[ ]

آب‌ها

رودخانه الوند از درون شهر قصرشیرین می گذرد. این رود از کوه های شمال شرقی سرپل ذهاب، کوه سیاوانه در کیلومتر شمال شهر قصرشیرین سرچشمه می گیرد و از به هم پیوستن آب چشمه سیاوانه و سراب اسکندر به وجود می آید. این رود پس از عبور از ریجاب و پیران با آن سراب گیلان یکی می شود و از آنجا به بعد نام الوند به خود می گیرد.[ ] آبدهی متوسط این رود در ایستگاه قصرشیرین در سال ، نزدیک به متر مکعب در ثانیه بوده است. با توجه به عبور این رود از سرپل ذهاب و ریختن فاضلاب این شهر و نزدیک به روستای میان این دو شهر در آن، آلودگی الوند بالاست و این مسئله سبب تغییر رنگ آب رودخانه شده است. الوند پس از گذر از قصرشیرین، از مرز ایران و عراق عبور کرده و به استان دیاله در عراق وارد می شود و در آنجا با گذر از شهر خانقین در محل دوآب خانقین به رود سیروان می ریزد.[ ] بر روی رود الوند، از سال سد انحرافی الوند ساخته شده که آب رودخانه را برای کاربرد کشاورزی به زمان های پیرامون شهر منتقل می کند.[ ] همچنین آب مورد نیاز مردم شهر قصرشیرین تا پیش از لوله کشی آب این شهر در سال ، به طور مستقیم و با ابزار ابتدایی از الوند تأمین می گردید.[ ]

مردم

زبان

زبان مردم قصرشیرین کردی جنوبی است که با لهجه ی قصری ادا می شود. همچنین گویش های دیگر کردی مانند سنجاوی، جافی، باجلانی و گورانی هم در قصرشیرین تکلم می شود. از این میان دو گویش گورانی و باجلانی امروز متکلم بسیار کمتری دارند و از سوی سازمان یونسکو در فهرست زبان های شدیداً در معرض خطر نابودی قرار گرفته اند.[ ][ ] یهودیان قصرشیرین در گذشته به زبان کردی آمیخته به واژگان عبری سخن می گفتند که خود آن را لیشانا نوشان به معنای «زبان خودمان» و یا هولاهوله می نامیدند. این زبان نیز امروزه با کوچ دسته جمعی یهودیان به اسرائیل به فراموشی سپرده شده و از سوی سازمان یونسکو در فهرست زبان های شدیداً در معرض خطر نابودی نیز قرار گرفته است.[ ]

دین

قصر شیرین از دیرباز مکانی برای هم زیستی مذاهب مختلف ازقبیل (یارسان، شیعه، سنی، یهودی، مسیحی و بهائی) بوده‌است. در حال حاضر مسیحیان ارمنی و آشوری همگی را قصر شیرین را ترک کرده اند. یهودیان نیز که تا پیش از جنگ ایران و عراق محلۀ مستقلی در شهر داشتند همگی از قصر شیرین کوچ کرده اند و کنیسۀ آن ها نیز در جنگ ویران شده است. همچنین گورستان یهودیان قصر شیرین به صورت تپه ای خاکی در ضلع غربی پارک شاهد (پارک سیب) درآمده که نشانی از سنگ قبر در آن دیده نمی شود. یهودیان کردستان اعتقاد دارند قبر بنیامین فرزند یعقوب از پیغمبران یهودی در نزدیکی قصر شیرین قرار دارد.[ ]

فرهنگ

مطبوعات

نخستین نشریه در قصرشیرین، شب نامه «حرف های حسابی» بود که در میلادی ( خورشیدی)، همزمان با تشکیل دولت مهاجرین در کرمانشاه، از سوی «کمیته دفاع ملی» منتشر می شد.[ ] نشریه دیگر در قصرشیرین «صدای سرحد» بود که به صاحب امتیازی علی اکبر غروی منتشر می شد.[ ] همچنین هفته نامه «شاه ایل» دیگر نشریه ای بود که از ماه سال به مدیریت رحیم حاتم آغاز به انتشار کرد. انتشار این نشریه تا سال به مدت سال به طور نامرتب ادامه یافت.[ ][ ] در حال حاضر هیچ نشریه ای در قصرشیرین منتشر نمی‌شود.

رادیو

با توجه به مرزی بودن قصر شیرین و امکان دریافت برنامه‌های رادیویی عراق در این شهر، در سال رادیو قصر شیرین راه‌اندازی شده و پخش برنامه‌های خود را از این شهر به سه زبان کردی، فارسی و عربی آغاز کرد. برنامه‌های رادیو قصر شیرین تا شمال آفریقا قابل دریافت بود. پخش برنامه‌های این رادیو تا و تسخیر این شهر توسط ارتش عراق ادامه داشت.[ ] در حال حاضر هیچ رادیو و تلویزیونی از قصر شیرین پخش نمی‌شود، اما برنامه‌های رادیوها و شبکه‌های تلویزیونی گوناگون جمهوری اسلامی ایران در ایستگاه رادیو و تلویزیون قصر شیرین دریافت و پخش می‌گردد.

اقتصاد

اقتصاد قصر شیرین بیشتر به کشاورزی وابسته است. با این حال در اطراف شهر منابع نفتی نیز وجود دارد که به میزان کمی استخراج می‌شوند.

صنعت نفت

وجود نفت در اطراف شهر قصر شیرین در سال میلادی توسط و. ک. لفتوس، متخصص علمی‌ای که همراه با کمیسیون مرزی ایران و عثمانی که برای تعیین خط مرزی به قصر شیرین آمده‌بود اعلام شد.[ ] ژاک دو مورگان باستانشناس فرانسوی در سفری که در سال‌های - به ایران داشت، در این منطقه پژوهش کرد و نتایج آن را در کتابی در سال منتشر کرد. وی در این کتاب از وجود نفت در منطقۀ قصر شیرین و ذهاب خبر داد.[ ] کار حفاری برای اکتشاف نفت در قصر شیرین از سال توسط تیم شرکت بریتیش پترولیوم (شرکت نفت انگلستان) آغاز شد. در تاریخ ژانویۀ نفت از دومین چاه که به عمق پا حفرشده‌بود جوشید و به میزان روزی بشکه در هر ساعت، به همراه مقادیری نمک استخراج شد.[ ] با این حال در هر دو چاه قصر شیرین بسته شده و عملیات اکتشاف و حفاری به مسجد سلیمان منتقل می‌شود.[ ] هم‌اکنون دو میدان نفتی نفت‌شهر و سومار در جنوب قصر شیرین قرار دارند و میدان نفتی چیاسرخ که نخستین بار نفت از آن استخراج شد، در خاک عراق قرار گرفته‌است.

آموزش

آموزش و پرورش

نخستین مدرسۀ امروزی در قصرشیرین مدرسۀ صمصامیه بود. مدرسۀ صمصامیه در سال خورشیدی همزمان با تأسیس ادارۀ معارف به همت شیرخان صمصام‌الممالک ساخته‌شد. مدیریت آن را در ابتدا جلال‌الدین میرزا جهانبانی برعهده داشت که همزمان رئیس ادارۀ معارف قصر شیرین نیز بود. اما از سال خورشیدی، شاعر قصر شیرینی، باقر فانی به مدیریت این مدرسه منصوب شد. مکان مدرسۀ صمصامیه در ضلع شرقی میدان مرکز شهر به سمت رودخانۀ الوند بود. صمصامیه حیاط بزرگی داشت و ساختمان مدرسه در دو طبقه دور تا دور این حیاط ساخته‌شده‌بود. هم‌اکنون بلوار ساحلی محل سابق مدرسه را محو نموده‌است. [ ]

نخستین مدرسۀ دخترانه در قصر شیرین در سال خورشیدی با نام مکتب پرورش دوشیزگان قصر شیرین به مدیریت آغابیگم باطنی دایر شد. این مدرسه از سال توسط ادارۀ معارف رسمیت داده‌شد. [ ]

همچنین نخستین دبیرستان در قصر شیرین در سال با نام دبیرستان پهلوی تأسیس شد. تا پیش از تأسیس این دبیرستان، کلاس‌های دانش‌آموزان دبیرستانی در ساختمان مدرسۀ صمصامیه برگزار می‌شد. [ ]

مراکز آموزش عالی

  • دانشگاه آزاد اسلامی واحد قصرشیرین
دانشگاه آزاد اسلامی مرکز قصرشیرین با عضو هیأت علمی، نفر دانشجو دارد که درصد آن را دختران تشکیل می‌دهند. در این دانشگاه رشتۀ تحصیلی فعال است که از این تعداد رشته در مقطع کاردانی و رشته در مقطع کارشناسی است.[ ]
  • دانشگاه پیام نور واحد قصرشیرین
دانشگاه پیام نور شهرستان قصرشیرین دارای عضو هیأت علمی، و بیش از دانشجوی فعال در رشته تحصیلی است.[ ]
  • دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه، واحد قصرشیرین

آثار تاریخی

  • بان قلعه
  • چهارقاپی
  • کاخ خسرو
  • حوش کری
  • کاروانسرای عباسی قصر شیرین
  • نهر شاه گدار
  • قلعه جوانمیر
  • حاجی قلعه سی

گردشگاه‌ها

موزه‌ها

تنها موزه در شهر قصرشیرین، موزه مردم شناسی است که از سال راه اندازی شده است. در این موزه ابزار زندگی کشاورزی و عشایری، پوشاک کردی کردان جنوب کردستان و وسایل زندگی عشایری به نمایش گذاشته شده است. مکان این موزه کاروانسرای عباسی قصر شیرین است.[ ][ ][ ]

 

سوغاتی‌ها

میوه ها

مرکبات از قبیل نارینج، پرتقال، لیمو، نارنگی و …، خرما، انگور، بادمجان، انار، توت،[ ]

شیرینی

نان خرمایی.

صنایع دستی

گلیم، گیوه، جاجیم، موج و حصیربافی از شاخه های جوان درخت خرما که به آن فَسیل گفته می شود.[ ]

غذاها

ترخینه، قاپلی، کلانه، بامیه.[ ]

error: Content is protected !!